• AHABANZA
  • UBWANDITSI
  • KWAMAMAZA
  • AMATEGEKO
Wednesday, June 17, 2026
Impinga Media
  • AHABANZA
  • Imyidagaduro
    • Imikino
    • Sinema
    • Ibirori & Muzika
  • Ikoranabuhanga
  • Ubuzima
  • Ubukungu
  • IBINDI
    • Biravugwa
    • Inkuru z’amashusho
    • Inkuru Ndende
    • Impinga Quiz & Survey
    • Utuntu n’utundi
  • AHABANZA
  • Imyidagaduro
    • Imikino
    • Sinema
    • Ibirori & Muzika
  • Ikoranabuhanga
  • Ubuzima
  • Ubukungu
  • IBINDI
    • Biravugwa
    • Inkuru z’amashusho
    • Inkuru Ndende
    • Impinga Quiz & Survey
    • Utuntu n’utundi
No Result
View All Result
Impinga Media
  • Inkuru Nyamukuru
  • Imyidagaduro
  • Ikoranabuhanga
  • Ibirori
Home Inkuru Ndende

Ibiryo urya bishobora kugena impumuro y’umubiri wawe

MUNYANKINDI Alphonse by MUNYANKINDI Alphonse
January 19, 2026
Reading Time: 2 mins read
A A

Buri muntu wese agira impumuro ye yihariye, nk’uko agira ibindi bimuranga by’umwimerere. Impumuro y’umubiri iterwa n’impamvu nyinshi zirimo imisemburo, imiterere y’uturemangingo, isuku, ubuzima rusange n’amarangamutima.

Abahanga mu bya siyansi bavuga ko nubwo hari ibintu umuntu atabasha kugenzura, amafunguro arya agira uruhare runini mu mpumuro y’umubiri.

Icyo ubushakashatsi bubivugaho

Porofeseri Craig Roberts wo muri Kaminuza ya Stirling muri Ecosse avuga ko mu bushakashatsi bwa vuba byagaragaye ko impumuro y’umubiri iterwa ahanini n’imikoranire y’uturemangingo, imisemburo, ubuzima n’isuku.

Yongeraho ko impumuro y’umubiri idashingiye gusa ku gitsina, imyaka cyangwa uko umuntu ameze, ahubwo n’indyo afata igira uruhare runini mu buryo ahumura.

Uko ibiryo bigira ingaruka ku mpumuro

Inzobere mu by’ubuzima, Lina Bagdach wo muri Kaminuza ya Leta ya New York (Binghamton), asobanura ko ibiryo bigira ingaruka ku mpumuro y’umubiri binyuze mu nzira ebyiri z’ingenzi: igogora n’uruhu.

Iyo ibiryo bigogowe, hari imyuka n’ibinyabutabire bigenda mu maraso, bimwe bigasohoka mu mwuka w’impumeko cyangwa mu byuya, aho bihura na bagiteri bigatanga impumuro.

Ibyuya ubwabyo ntibinuka

Abahanga bavuga ko ibyuya ubwabyo bitagira impumuro mbi, ahubwo impumuro mbi ituruka ku bagiteri zibisukamo, zigakorana n’ibinyabutabire biva mu biryo byinjiye mu mubiri.

Ni yo mpamvu ibiryo bimwe bishobora gutuma umuntu anuka cyane kurusha abandi.

Imbuto n’imboga: urufunguzo rw’impumuro nziza

Imboga n’imbuto nka karoti, inyanya, ipapayi, amashu n’izindi, zigira uruhare mu gutuma impumuro y’umubiri iba nziza.

Ubushakashatsi bwakozwe muri Austria mu 2017 bwerekanye ko abagabo baryaga imbuto n’imboga nyinshi bagiraga impumuro ikurura abandi, ndetse uruhu rwabo rukagaragara neza bitewe na ‘carotenoids’ ziboneka muri ibyo biribwa.

Tungurusumu ishobora gutungura benshi

Nubwo tungurusumu izwiho gutuma umwuka wo mu kanwa uhumura nabi, ubushakashatsi bwerekanye ko ishobora gutuma ibyuya byo mu kwaha bihumura neza.

Mu bushakashatsi bwakorewe ku bagabo 42, abariye tungurusumu nyinshi bavuzweho kugira impumuro nziza kurusha abariye nke. Abashakashatsi bavuga ko tungurusumu irimo intungamubiri zirwanya udukoko kandi zongera ubuzima bw’umubiri muri rusange.

Imboga zimwe zitera impumuro ikaze

Imboga nka brokoli, amashu na cauliflower zikungahaye ku binyabutabire bya sulfur, bishobora gutuma umubiri unuka nk’igi ryaboze.

Asparagus na yo ituma inkari n’ibyuya bigira impumuro ikaze, ariko si abantu bose babigira, kuko biterwa n’itandukaniro ry’uturemangingo tw’abantu.

Inyama n’amafi bishobora kongera umunuko

Inyama n’amafi birimo poroteyine iyo zangiritse mu mubiri zigatanga ibinyabutabire bishobora gusohoka mu byuya bigatera impumuro mbi.

Ubushakashatsi bwakozwe mu 2006 bwerekanye ko abagabo bari ku ndyo idafite inyama bagiraga impumuro nziza ugereranyije n’abaryaga inyama nyinshi.

Inzoga n’ikawa nabyo bigira uruhare

Inzoga, cyane cyane izinyobwa kenshi, zituma umwuka wo mu kanwa uhumura nabi bitewe n’ibinyabutabire zikora mu mubiri, kandi zigagabanya amacandwe agabanya bagiteri.

Ikawa n’icyayi birimo kafeyine, ishobora gutuma umuntu abira icyuya cyane, bikongera ibyago byo kugira impumuro mbi mu kwaha.

Impumuro n’imibanire y’abantu

Porofeseri Roberts avuga ko mu nyamaswa zo mu bwoko bw’inyamabere, impumuro igira uruhare runini mu gukurura abandi no mu mibanire.

Nubwo impumuro ari ikintu cy’ingenzi, ntishobora gutandukanywa n’ibindi biranga umuntu nk’imyitwarire, uko agaragara n’uko yitwara mu bandi.

Abahanga mu bya siyansi bagaragaza ko nubwo tutaramenya byose ku bijyanye n’impumuro y’umubiri, indyo yuzuye imbuto n’imboga, kugabanya inyama n’inzoga, no kwita ku isuku bishobora gutuma umuntu agira impumuro nziza kandi ikurura abandi.

Previous Post

CAN 2025: Guhusha ‘Panenka’ kwa Brahim Diaz kwahinduye amateka y’umukino wa Maroc na Senegal

Next Post

Uganda: Alien Skin yasabye abahanzi kugaruka ku muziki nyuma y’amatora

MUNYANKINDI Alphonse

MUNYANKINDI Alphonse

IZINDI NKURU WASOMA

“Mfite ibitsina gore bibiri”: Ubuzima bukomeye bwa Abigael bwakoze benshi ku mutima

“Mfite ibitsina gore bibiri”: Ubuzima bukomeye bwa Abigael bwakoze benshi ku mutima

by MUNYANKINDI Alphonse
4 weeks ago

Abigael Kendi ni umukobwa w’imyaka 19 wo muri Kenya ufite ubuzima budasanzwe bwatangaje benshi. Yavutse afite inkondo ebyiri z’umura, nyababyeyi...

Ebola yongeye kwaduka muri DR Congo iri koreka imbaga

Ebola yongeye kwaduka muri DR Congo iri koreka imbaga

by MUNYANKINDI Alphonse
1 month ago

Africa Centres for Disease Control and Prevention yatangaje ko icyorezo gishya cya Ebola cyadutse mu burasirazuba bwa Democratic Republic of...

Gukora imibonano mpuzabitsina kabiri mu Cyumweru birinda ibyago byo kurwara kanseri

Gukora imibonano mpuzabitsina kabiri mu Cyumweru birinda ibyago byo kurwara kanseri

by Alex RUKUNDO
1 month ago

Igikorwa cyo gukora imibonano mpuzabitsina iyo gikozwe neza kandi cyitondewe uretse kuba gitanga ibyishimo bigira n’inyungu nyinshi ababikora zirimo kugira...

Next Post
Uganda: Alien Skin yasabye abahanzi kugaruka ku muziki nyuma y’amatora

Uganda: Alien Skin yasabye abahanzi kugaruka ku muziki nyuma y’amatora

Imikufi ihenze ya Burna Boy yabanje kumubera inzitizi mbere yo gutaramira muri Marroc

Imikufi ihenze ya Burna Boy yabanje kumubera inzitizi mbere yo gutaramira muri Marroc

Muhanga: Bakekwaho gutema abanyerondo bafashwe, inzego z’umutekano zirakomeza iperereza

Muhanga: Bakekwaho gutema abanyerondo bafashwe, inzego z’umutekano zirakomeza iperereza

“Mfite ibitsina gore bibiri”: Ubuzima bukomeye bwa Abigael bwakoze benshi ku mutima
Mu mahanga

“Mfite ibitsina gore bibiri”: Ubuzima bukomeye bwa Abigael bwakoze benshi ku mutima

by MUNYANKINDI Alphonse
May 23, 2026
DJ Toxxyk yakatiwe: Urukiko rwamuhaye umwaka n’igice
Imyidagaduro

DJ Toxxyk yakatiwe: Urukiko rwamuhaye umwaka n’igice

by MUNYANKINDI Alphonse
May 23, 2026
Aston Villa Yegukanye Europa League
Imikino

Aston Villa Yegukanye Europa League

by MUNYANKINDI Alphonse
May 21, 2026
Shakira yatumiye Ghetto Kids mu mukino wa nyuma w’igikombe cy’isi
Imyidagaduro

Shakira yatumiye Ghetto Kids mu mukino wa nyuma w’igikombe cy’isi

by MUNYANKINDI Alphonse
May 21, 2026

Stay Connected

Popular Post

    YOUTUBE CHANNEL AD YOUTUBE CHANNEL AD YOUTUBE CHANNEL AD
    ADVERTISEMENT
    Impinga Media

    Copyright © 2025 Impinga Media.

    Navigate Site

    • AHABANZA
    • UBWANDITSI
    • KWAMAMAZA
    • AMATEGEKO

    Follow Us

    No Result
    View All Result
    • AHABANZA
    • Imyidagaduro
      • Imikino
      • Sinema
      • Ibirori & Muzika
    • Ikoranabuhanga
    • Ubuzima
    • Ubukungu
    • IBINDI
      • Biravugwa
      • Inkuru z’amashusho
      • Inkuru Ndende
      • Impinga Quiz & Survey
      • Utuntu n’utundi

    Copyright © 2025 Impinga Media.

    This website uses cookies. By continuing to use this website you are giving consent to cookies being used. Visit our Privacy and Cookie Policy.