Raporo nshya yashyizwe ahagaragara n’ikigo mpuzamahanga Deloitte, kizwiho gusesengura ubukungu n’iterambere ry’imikino, yagaragaje urutonde rw’amakipe y’umupira w’amaguru atunze kurusha ayandi ku isi.
Iyi raporo izwi nka Deloitte Football Money League igaragaza ko Real Madrid yo muri Espagne yongeye kuyobora isi mu bijyanye n’amafaranga yinjiza, mu gihe amakipe yo mu Bwongereza ya Premier League akomeje kwiharira imyanya myinshi mu makipe 10 ya mbere.
Real Madrid ku isonga ku rwego rw’isi
Real Madrid ni yo yaje ku mwanya wa mbere ku rutonde rw’amakipe atunze kurusha ayandi ku isi, yinjije amafaranga angana na miliyari 1.2 z’ama-euro.
Ibi byabaye n’ubwo mu mwaka ushize w’imikino iyi kipe itatwaye igikombe cya UEFA Champions League cyangwa La Liga.
Ibi bigaragaza imbaraga z’iyi kipe mu bijyanye n’ubucuruzi, ubwamamare ku isi no kwinjiza amafaranga aturuka mu matangazo, uburenganzira bwo kwerekanwa kuri televiziyo n’ibicuruzwa byayo.
Barcelona na Bayern Munich zikurikiraho
Ku mwanya wa kabiri haje FC Barcelona, yinjije miliyoni 975 z’ama-euro, ikaba yongeye kugaruka mu makipe atatu ya mbere ku nshuro ya mbere kuva mu mwaka w’imikino wa 2019–2020.
Ibi yabigezeho n’ubwo itakiriye imikino ku kibuga cyayo cya Camp Nou mu mwaka ushize kubera imirimo yo kugisanura.
Ku mwanya wa gatatu haje Bayern Munich yo mu Budage, yinjije miliyoni 861 z’ama-euro, igaragaza ko Bundesliga nayo igifite ikipe ikomeye mu bukungu bw’umupira w’amaguru ku isi.
PSG na Liverpool mu makipe atanu ya mbere
Paris Saint-Germain (PSG) yo mu Bufaransa, yatsindiye Champions League mu mwaka ushize, iri ku mwanya wa kane n’amafaranga miliyoni 837 z’ama-euro, ikurikirwa na Liverpool yo mu Bwongereza ku mwanya wa gatanu n’miliyoni 836 z’ama-euro.
Liverpool yabaye iya mbere mu makipe yose yo muri Premier League mu bijyanye n’amafaranga yinjiza, ku nshuro ya mbere.
Ibi bije nyuma y’aho mu mwaka ushize yegukanye igikombe cya shampiyona ku nshuro ya 20, bigatuma yinjiza amafaranga menshi aturutse ku bihembo, amatike n’ibindi bikorwa by’ubucuruzi.
Premier League ikomeje kwiharira isoko
Raporo ya Deloitte igaragaza ko amakipe atandatu yo muri Premier League ari mu makipe 10 ya mbere ku isi, naho 15 ari mu makipe 30 ya mbere. Muri rusange, amakipe 20 ya Premier League yinjije amafaranga yiyongereyeho 11%, agera kuri miliyari 12.4 z’ama-euro, ibintu bigaragaza imbaraga n’akamaro k’iyi shampiyona ku rwego rw’isi.
Nubwo bimeze bityo, ni bwo bwa mbere mu mateka habayeho ko nta kipe yo muri Premier League iri mu myanya ine ya mbere, kuko yose yasigaye inyuma ya Real Madrid, Barcelona, Bayern Munich na PSG.
Manchester City, Arsenal, Tottenham na Chelsea
Manchester City iri ku mwanya wa gatandatu n’miliyoni 829 z’ama-euro, n’ubwo mu mwaka ushize itatwaye igikombe na kimwe ku nshuro ya mbere mu myaka umunani.
City yageze muri 1/4 cya Champions League, inakina igikombe cy’isi cy’amakipe cyabereye muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika.
Arsenal iri ku mwanya wa karindwi n’miliyoni 822 z’ama-euro, Manchester United iza ku mwanya wa munani n’miliyoni 793 z’ama-euro, mu gihe Tottenham Hotspur iri ku mwanya wa cyenda n’miliyoni 673 z’ama-euro, naho Chelsea igafunga 10 ya mbere n’miliyoni 584 z’ama-euro.
Manchester United mu bihe bigoye
Manchester United yagize igihombo gikomeye ku rutonde, iva ku mwanya wa kane igera ku mwanya wa munani, ari wo mwanya mubi igize mu myaka myinshi ishize.
Ibi bije nyuma y’aho iyi kipe isoje shampiyona iri ku mwanya wa 15, ikanabura amahirwe yo gukina amarushanwa yo ku rwego rw’u Burayi muri uyu mwaka.
Byitezwe ko amafaranga United yakwinjirizaga mu matike azagabanuka cyane kubera kutazitabira amarushanwa nka Champions League cyangwa Europa League, ikiyongeraho kuba yarasezerewe kare mu bikombe bya FA Cup na Carabao Cup.
Ayandi makipe yo mu Bwongereza mu myanya ya mbere
Mu yandi makipe yo muri Premier League ari mu myanya 30 ya mbere, harimo Aston Villa ku mwanya wa 14 n’miliyoni 450 z’ama-euro, Newcastle United ku mwanya wa 17 n’miliyoni 400 z’ama-euro, na West Ham United ku mwanya wa 20 n’miliyoni 276 z’ama-euro.
Amakipe nka Brighton, Everton, Crystal Palace, Bournemouth, Wolverhampton na Brentford nayo yagaragaye muri 30 ya mbere.
Iyi raporo ya Deloitte ikomeza kugaragaza uko umupira w’amaguru utari umukino gusa, ahubwo ari uruganda runini rw’ubukungu, aho amakipe akomeye akomeza kwinjiza amafaranga menshi ashingiye ku izina, amateka n’imicungire myiza y’ubucuruzi.
