• AHABANZA
  • UBWANDITSI
  • KWAMAMAZA
  • AMATEGEKO
Saturday, March 7, 2026
Impinga Media
  • AHABANZA
  • Imyidagaduro
    • Imikino
    • Sinema
    • Ibirori & Muzika
  • Ikoranabuhanga
  • Ubuzima
  • Ubukungu
  • IBINDI
    • Biravugwa
    • Inkuru z’amashusho
    • Inkuru Ndende
    • Impinga Quiz & Survey
    • Utuntu n’utundi
  • AHABANZA
  • Imyidagaduro
    • Imikino
    • Sinema
    • Ibirori & Muzika
  • Ikoranabuhanga
  • Ubuzima
  • Ubukungu
  • IBINDI
    • Biravugwa
    • Inkuru z’amashusho
    • Inkuru Ndende
    • Impinga Quiz & Survey
    • Utuntu n’utundi
No Result
View All Result
Impinga Media
  • Inkuru Nyamukuru
  • Imyidagaduro
  • Ikoranabuhanga
  • Ibirori
Home Ikoranabuhanga

Ukwezi: Ibyavuye mu gukubita kwa Theia n’Isi”

MUNYANKINDI Alphonse by MUNYANKINDI Alphonse
February 17, 2026
Reading Time: 1 min read
A A
Share on FacebookShare on XShare on WhatsApp

Ubushakashatsi bw’abahanga mu isanzure burimo kugera ku bimenyetso byerekana ko umubumbe w’Ukwezi, uku tubona hejuru yacu, waba waravutse nyuma y’uko umubumbe w’isi ugonganye n’undi mubumbe wahozeho ukaza kuzimira.

Mu myaka miliyari 4.5 ishize, umubumbe witwaga Theia bikekwa ko wagonze umubumbe w’isi wari ukiri mushya. Uko gusekurana kwatumye habaho ibivungukira byinshi, bishobora kuba byarihuje bikavamo uriya mubumbe uduherekeza nijoro, ukwezi.

Mu gihe abahanga benshi muri siyanse y’isanzure bemera ko ari ubu buryo – bwavuzwe bwa mbere mu myaka ya 1970, ari bwo ukwezi kwabayeho – nta byinshi bazi kuri Theia.

Wazimiye cyera cyane n’ubundi. Kugonga isi byashwanyaguje uyu mubumbe, abahanga bagereranya ko wari ufite ubunini nk’ubwa Mars.

Ubushakashatsi bushya bwatangajwe mu kinyamakuru Science Journal mu mpera z’umwaka ushize bwagaragaje byinshi ku nkomoko ya Theia.

Ubu bushakashatsi bwibaza ku gusesengura ibice by’amabuye byavanywe ku kwezi, amabuye amwe n’amwe yo ku isi, za meteorites, buvuga ko Theia yavukiye urebye hafi y’izuba – aho n’umubumbe wacu w’isi nawo wavukiye.

Abashakashatsi babonye amabuye adasanzwe hasi mu nyanja ya Pasifika ndetse no ku mugabane wa Afurika, ubu bakeka ko ashobora kuba ari ibice bya Theia.

Ku kwezi naho bahakuye ibice by’amabuye yitwa Zircon yanabonetse kuri Mars, mu buryo butangaje bene ayo mabuye yabonetse no ku isi.

Mu itangazo, Timo Hopp wo mu kigo Max Planck Institute for Solar System Research cyo mu Budage ni umwe mu bakoze ubu bushakashatsi agira ati: “Isi na Theia birashoboka ko byari bituranye.

Ibigereranyo (simulations) byakozwe na za mudasobwa byerekana ko ukwezi gushobora kuba kwarakozwe ahanini n’ibisigazwa bya Theia nyuma yo gusekurana n’isi.

Gusa ubushakashatsi bwa cyera bwo bwerekanye ko ukwezi gufite ibinyabutabire byinshi bisa n’iby’umubumbe w’isi.

Ibi byose bigasobanura ko Theia yari ifite imiterere nk’iy’isi kurusha uko mbere byatekerezwaga. Bityo, Timo Hopp na bagenzi be basesenguye amabuye yo ku isi hamwe n’ayo ku kwezi yazanywe n’ibyogajuru bya Apollo byagiyeyo mu myaka ya 1960 na 70. Biga imiterere yayo itandukanye n’aho yaba yaraturutse.

Aba bahanga bakeka ko igice kinini cy’imiterere y’amwe mu mabuye yo ku isi cyavuye kuri kwa gusekurana na Theia. Ndetse basanze n’ayo ku kwezi afite ibiyaranga bimwe n’ayo babonye ku isi, ibyo birimo imiterere y’ubutare(iron).

Ibinyabutabire byo muri ayo mabuye basanze kandi bisa cyane n’ibyo babonye muri za ‘meteorites’ zirundanyije hafi y’izuba.

Ibyo begeranyije bibaha ishusho ko Theia wari umubumbe ugizwe ahanini n’ibitare(ibibuye) kandi wavukiye hafi y’izuba ugereranyije n’isi.

Sara Russell, umuhanga muri siyanse y’imibumbe utarakoze kuri ubwo bushakashatsi, asubirwamo n’ikinyamakuru Scientific American, avuga ko ababukoze bapimye “‘iron isotope’ ku rugero rushya kandi rikomeye rutanga ibipimo bidahusha”.

Sara Russell agira ati: “Aka kazi kitondewe kandi karimo umuhate haradufasha kumva kurushaho inkomoko zacu”.

Paul Byrne indi nzobere muri siyanse y’imigabane yo kuri Washington University i St. Louis nawe utarakoze kuri ubu bushakashatsi, avuga ko ababukoze “bakoze akazi gukomeye” ariko ko hakiri ibibazo ku kugongana kw’isi na Theia, ariko bishobora kutazabonerwa ibisubizo kubera ko uwo mubumbe wundi wo wasenyutse.

Agira ati: “Ahahise mu kuri harabuze”.

Share2Tweet1Send
Previous Post

Mary Nambwayo yongeye gukundana nyuma yo gutandukana n’umugabo we Suuna Ben

Next Post

Don Nasser rwatangaje ko Done Nasser ari umwere ku byaha yaregwaga

MUNYANKINDI Alphonse

MUNYANKINDI Alphonse

IZINDI NKURU WASOMA

Unesco yasuzumye ikoreshwa rya AI mu buhanzi: igomba kuba igikoresho

Unesco yasuzumye ikoreshwa rya AI mu buhanzi: igomba kuba igikoresho

by Alex RUKUNDO
7 days ago

Mu gihe isi igenda itera imbera mu ikoranabuhanga rishingiye kuri Artificial Intelligence (AI), hagenda havuka amahirwe n’ibibazo bishya ku buhanzi...

Nabeshye AI mu minota 20: Uko nayigishije kunyita “umwami wa hot-dog”

Nabeshye AI mu minota 20: Uko nayigishije kunyita “umwami wa hot-dog”

by MUNYANKINDI Alphonse
2 weeks ago

Kwamamaza no gukoresha ubwenge bukorano (AI) byahinduye uburyo dushaka amakuru. Ariko hari ikibazo gikomeye kiri kuvuka: birashoboka ko umuntu wese...

VAR yageze mu Rwanda kuri stade Amahoro muri ¼ cya CAF Champions League

VAR yageze mu Rwanda kuri stade Amahoro muri ¼ cya CAF Champions League

by MUNYANKINDI Alphonse
2 weeks ago

Impuzamashyirahamwe y’Umupira w’Amaguru muri Afurika, Confederation of African Football (CAF), yemeje ko imikino ya ¼ cya CAF Champions League izakinwa...

Next Post
Don Nasser rwatangaje ko Done Nasser ari umwere ku byaha yaregwaga

Don Nasser rwatangaje ko Done Nasser ari umwere ku byaha yaregwaga

Bien yishimiye guhura na Perezida Kagame

Bien yishimiye guhura na Perezida Kagame

Hon. Mubaraka Munyagwa Sserunga yahakanye ko afitanye amakimbirane na King Saha

Hon. Mubaraka Munyagwa Sserunga yahakanye ko afitanye amakimbirane na King Saha

Eddy Kenzo yasobanuye impamvu atiyiriza mu kweze kwa Ramadhan
Imyidagaduro

Eddy Kenzo yasobanuye impamvu atiyiriza mu kweze kwa Ramadhan

by Alex RUKUNDO
March 6, 2026
“Kuririmba mu gikuyu n’icyongereza n’ibintu byirikora sinjye ubihitamo” – Karelina
Imyidagaduro

“Kuririmba mu gikuyu n’icyongereza n’ibintu byirikora sinjye ubihitamo” – Karelina

by Alex RUKUNDO
March 6, 2026
“Black Card Sundays” igiye gutangira i Kampala
Imyidagaduro

“Black Card Sundays” igiye gutangira i Kampala

by MUNYANKINDI Alphonse
March 6, 2026
Umunyarwanda yatorewe kuyobora Anglican ku isi
Iyobokamana

Umunyarwanda yatorewe kuyobora Anglican ku isi

by MUNYANKINDI Alphonse
March 6, 2026

Stay Connected

Popular Post

    YOUTUBE CHANNEL AD YOUTUBE CHANNEL AD YOUTUBE CHANNEL AD
    ADVERTISEMENT
    Impinga Media

    Copyright © 2025 Impinga Media.

    Navigate Site

    • AHABANZA
    • UBWANDITSI
    • KWAMAMAZA
    • AMATEGEKO

    Follow Us

    No Result
    View All Result
    • AHABANZA
    • Imyidagaduro
      • Imikino
      • Sinema
      • Ibirori & Muzika
    • Ikoranabuhanga
    • Ubuzima
    • Ubukungu
    • IBINDI
      • Biravugwa
      • Inkuru z’amashusho
      • Inkuru Ndende
      • Impinga Quiz & Survey
      • Utuntu n’utundi

    Copyright © 2025 Impinga Media.

    This website uses cookies. By continuing to use this website you are giving consent to cookies being used. Visit our Privacy and Cookie Policy.