Kugwa kw’amabere y’abagore n’abakobwa ni ingingo ikunze gutera impaka n’ibihuha byinshi, cyane cyane mu muryango nyarwanda aho usanga hari imyemerere itandukanye idashingira ku bumenyi bwa gihanga. Nyamara, abahanga mu by’ubuzima bagaragaza ko kugwa kw’amabere ari ingaruka z’imiterere y’umubiri n’imibereho umuntu agira mu buzima bwe bwa buri munsi, aho bitagomba gufatwa nk’ikintu giteye ipfunwe cyangwa uburwayi.
Amabere ni igice cy’umubiri kigizwe ahanini n’ibinure, imitsi n’uruhu, bityo kikagira uko gihinduka uko imyaka igenda yiyongera. Kuva umukobwa atangiye gukura, mu gihe atwite, abyara, konsa ndetse no mu myaka yo gusaza, amabere agenda ahura n’impinduka zitandukanye. Izo mpinduka zose zigira uruhare mu kugabanyuka kw’imbaraga z’uruhu n’imitsi byari bisanzwe biyashyigikiye, bikaba ari byo bituma agenda agwa buhoro buhoro.
Ubushakashatsi bwinshi bwerekanye ko imwe mu mpamvu z’ingenzi zituma amabere agwa harimo imyaka umuntu agezeho, ingano y’amabere, guhindagurika kw’ibiro kenshi, gutwita no kubyara inshuro nyinshi. Abagore bafite amabere manini cyane baba bafite ibyago byinshi byo kuyabona agwa vuba, bitewe n’uburemere bwayo bugira ingaruka ku ruhu ruyashyigikiye.
Ikindi kintu gikunze kwirengagizwa ariko gifite uruhare rukomeye ni imibereho mibi, cyane cyane kunywa itabi. Itabi rigira ingaruka mbi ku ruhu rw’umubiri wose kuko rigabanya ubushobozi bwarwo bwo kwisubiramo no kugumana ubukana. Abahanga bagaragaza ko kunywa itabi byihutisha gusaza k’uruhu, bigatuma rugira intege nke, bityo ntirubashe gukomeza gushyigikira amabere nk’uko byari bisanzwe, bigakurikirwa no kugwa kwayo.
Ku rundi ruhande, hari imyemerere ikwirakwiriye ivuga ko konsa umwana ari byo bituma amabere agwa. Icyakora, ubushakashatsi bwakozwe n’abahanga mu by’ubuvuzi bwerekanye ko konsa ubwabyo atari impamvu nyamukuru. Ahubwo, impinduka ziba ku mabere mu gihe cyo gutwita, zirimo kwiyongera kw’ingano no guhinduka kw’imiterere, ni zo zigira uruhare runini mu gutuma amabere ahinduka, hatitawe ku kuba umugore yonsa cyangwa atonsa.
Nubwo kugwa kw’amabere bifatwa nk’ikintu gisanzwe gishobora kubaho ku bagore benshi, hari ingamba zitandukanye zafasha kugabanya ubukana bwabyo cyangwa kubitinza. Kimwe mu by’ingenzi abagore bagirwa inama ni kwirinda kunywa itabi no kwitaho ubuzima bw’uruhu rwabo muri rusange. Kurya indyo yuzuye, irimo vitamini n’imyunyu ngugu bifasha uruhu kugumana ubuzima n’imbaraga.
Gukora imyitozo ngororamubiri, cyane cyane igamije gukomeza imikaya yo mu gice cyo hejuru cy’umubiri n’iy’igituza, nabyo bifite akamaro. Nubwo imyitozo idashobora guhagarika kugwa kw’amabere burundu, ifasha gutuma imikaya ikomera, bigatuma amabere agaragara nk’ari hejuru kandi afite ishusho nziza.
Ikindi gikorwa cy’ingenzi ni kwambara imyambaro iboneye ifata neza amabere, cyane cyane mu gihe cyo gukora siporo cyangwa indi myitozo ikomeye. Ibi bifasha kugabanya kunyeganyega gukabije kw’amabere, bikarinda uruhu kurambuka no gutakaza imbaraga zarwo vuba.
Abahanga kandi basaba abagore kugerageza kugira ibiro bihamye, kuko kwiyongera no kugabanuka kw’ibiro kenshi bigira ingaruka mbi ku ruhu, bikarwambura ubushobozi bwo kwisubiramo neza. Iyo uruhu rumaze kurambuka inshuro nyinshi, birarugora kongera kwisubiza mu mwimerere warwo wa mbere.
Mu gusoza, kugwa kw’amabere si ingaruka z’igikorwa kimwe cyangwa imyitwarire imwe nk’uko bamwe babibeshya. Ni ihuriro ry’imyaka, imiterere y’umubiri n’imibereho umuntu agira. Icy’ingenzi ni uko abagore bakwiye gusobanukirwa ko ari ibintu bisanzwe, bakirinda ibihuha bidafite ishingiro, ahubwo bagahugira ku kwita ku buzima bwabo, ku mubiri wabo no kwiyakira uko bari. Ibyo ni byo shingiro ry’ubuzima bwiza n’icyizere cy’umugore muri sosiyete.










